De regels zijn veranderd. Weet jij straks nog wat je eet?

Misschien heb je het gemist, maar de Europese regels zijn veranderd. Daardoor wordt het straks moeilijker om te zien of je eten genetisch is aangepast. Wat is er precies veranderd? En wat betekent dat voor jou?

Wat is er veranderd?

De Europese Unie heeft nieuwe regels aangenomen voor een deel van de genetisch aangepaste planten. Tot nu toe vielen deze onder de strenge GMO-regels. Nu worden sommige van deze planten anders behandeld.

Het gevolg is dat je straks niet meer altijd op de verpakking kunt zien of een product afkomstig is van een genetisch aangepaste plant.

Meer informatie van de Europese Commissie:
https://food.ec.europa.eu/plants/new-genomic-techniques_en

Waarom hebben ze dit veranderd?

Volgens de Europese Unie zijn sommige genetische aanpassingen zo klein dat dezelfde verandering ook vanzelf in de natuur had kunnen ontstaan. Of dat mensen hetzelfde resultaat uiteindelijk hadden kunnen bereiken door jarenlang planten te kruisen en te kweken.

Daarom vindt de EU dat deze planten niet meer onder dezelfde strenge regels hoeven te vallen als de oudere vormen van genetische modificatie.

De gedachte is dat deze techniek kan helpen om planten beter bestand te maken tegen droogte, ziektes en klimaatverandering. Ook hopen ze dat er minder bestrijdingsmiddelen nodig zijn.

Wat is CRISPR?

Een techniek die je vaak tegenkomt in dit onderwerp is CRISPR.

CRISPR is een manier om heel precies kleine stukjes DNA aan te passen. Sommige mensen noemen het een soort “DNA-schaar”. Wetenschappers kunnen hiermee veel gerichter veranderingen maken dan met oudere technieken.

Voorstanders noemen dit een grote stap vooruit. Tegenstanders vinden dat we nog te weinig weten over de gevolgen op de lange termijn.

Meer lezen over CRISPR:
https://nl.wikipedia.org/wiki/CRISPR

Misschien vraag je je af waarom er steeds over CRISPR wordt gesproken en niet gewoon over GMO’s.

GMO is eigenlijk een verzamelnaam voor genetisch aangepaste organismen. CRISPR is één van de technieken waarmee zo’n genetische aanpassing gemaakt kan worden.

Je kunt het vergelijken met een gereedschapskist. GMO is het eindresultaat. CRISPR is één van de gereedschappen waarmee dat resultaat bereikt kan worden.

Maar klopt dat argument wel?

En hier begint voor mij de echte discussie.

Dat een verandering misschien ooit vanzelf had kunnen ontstaan, betekent voor mij niet automatisch dat we die verandering nu zelf moeten versnellen.

Misschien blijkt over twintig, vijftig of honderd jaar dat deze techniek inderdaad veilig is.

Maar misschien ontdekken we dan ook dingen die we vandaag nog niet kunnen zien.

Dat is geen angst. Dat is simpelweg de werkelijkheid van nieuwe technologie. Je kunt de toekomst nu eenmaal niet onderzoeken voordat die heeft plaatsgevonden.

Persoonlijk vind ik dat daarom geen sterk genoeg argument om de regels te versoepelen.

Hoe lang doen we dit eigenlijk al?

Genetisch aangepast eten bestaat pas sinds de jaren negentig. Dat betekent dat we ongeveer dertig jaar ervaring hebben met genetische modificatie.

De techniek waar deze nieuwe wet vooral over gaat, CRISPR, is veel jonger. Deze wordt pas sinds ongeveer 2012 gebruikt.

Als je kijkt naar een mensenleven of naar de natuur, is dat eigenlijk nog maar een korte periode. In mijn mening tekort om dit soort beslissingen te maken voor mensen.

Want zij maken de beslissingen voor ons en wij kunnen niet meer zelf beslissen.

Dertig jaar klinkt misschien als lang. Maar als je kijkt naar de geschiedenis van de mens is dat eigenlijk nog maar een korte periode.

De techniek waar deze nieuwe wet vooral over gaat, CRISPR, bestaat zelfs pas sinds ongeveer 2012. Dat betekent dat we nog geen langetermijnervaring hebben over meerdere generaties mensen.

Dat betekent niet automatisch dat de techniek onveilig is. Maar het betekent ook niet dat we alle gevolgen over vijftig of honderd jaar nu al kunnen kennen.

Om welke producten gaat het?

De nieuwe regels gaan niet over één specifiek product. Ze kunnen gelden voor verschillende planten die later weer verwerkt worden in ons eten.

Denk bijvoorbeeld aan:

• tomaten
• aardappelen
• tarwe
• maïs
• soja
• koolzaad

Deze ingrediënten worden vervolgens verwerkt in duizenden producten die je iedere week in de supermarkt tegenkomt. Denk aan brood, ontbijtgranen, koekjes, sauzen, vleesvervangers, snacks en kant-en-klaarmaaltijden.

Hoe kun je nu zien of eten genetisch is aangepast?

Op dit moment kun je soms nog op de verpakking zien of een product genetisch is aangepast. In de Europese Unie moeten veel producten die genetisch gemodificeerde ingrediënten bevatten, dat namelijk duidelijk vermelden.

Je kunt bijvoorbeeld teksten tegenkomen zoals:

• “genetisch gemodificeerd”
• “bevat genetisch gemodificeerde organismen”
• “geproduceerd uit genetisch gemodificeerde soja”
• “geproduceerd uit genetisch gemodificeerde maïs”

Door de nieuwe regels verandert dat voor een deel van de nieuwe genetische technieken, zoals CRISPR. Voor die producten hoef je straks niet altijd meer een duidelijke vermelding op de verpakking te zien.

Dat betekent niet dat de informatie helemaal verdwijnt. De Europese Unie houdt nog steeds een register bij van toegelaten planten en rassen. Je kunt deze informatie dus nog wel opzoeken, maar je moet er zelf actief naar zoeken.

EU Register genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders:
https://food.ec.europa.eu/plants/genetically-modified-organisms/eu-register-gm-food-and-feed_en

Uitleg over de nieuwe GMO-regels:
https://food.ec.europa.eu/plants/new-genomic-techniques_en

Maar laten we eerlijk zijn.

Hoeveel mensen pakken tijdens het boodschappen doen hun telefoon om eerst een Europese database door te zoeken?

Wat verandert er niet?

De nieuwe regels gelden niet voor alle genetisch aangepaste planten. Een deel blijft gewoon onder de bestaande GMO-wetgeving vallen.

De veranderingen gaan vooral over een groep planten die met nieuwere technieken, zoals CRISPR, zijn aangepast en volgens de Europese Unie ook op een natuurlijke manier hadden kunnen ontstaan.

Dat betekent dus niet dat alle regels rondom genetische modificatie verdwijnen. Wel verandert er voor een deel van deze planten hoe ze worden beoordeeld en welke informatie jij als consument nog terugziet.

Wat betekent dit straks in de supermarkt?

Stel je koopt een brood, een zak chips of een kant-en-klaarmaaltijd.

Als daarin ingrediënten zitten die afkomstig zijn van bepaalde nieuwe genetisch aangepaste planten, hoef je dat straks niet altijd meer terug te zien op de verpakking.

De informatie verdwijnt niet helemaal. Er blijven registraties bestaan en er komen openbare lijsten van toegelaten planten.

Maar laten we eerlijk zijn. De meeste mensen zoeken tijdens het boodschappen doen geen Europese database op.

Voor veel mensen wordt het daardoor lastiger om bewust een keuze te maken.

Waarom vinden veel mensen dit belangrijk?

Deze discussie gaat niet alleen over genetische aanpassingen. Het gaat ook over transparantie.

De één vertrouwt volledig op deze nieuwe technieken.

De ander wil juist graag zelf kunnen bepalen wat hij of zij koopt.

Welke mening je ook hebt, veel mensen vinden dat je alleen echt kunt kiezen als je weet wat je koopt. En precies daar draait deze hele discussie om.

Tot slot

Het gaat in deze blog niet om zeggen wat jij moet denken.

Misschien vind jij genetische aanpassingen een goede ontwikkeling.

Misschien heb je juist veel vragen.

Voor mij draait het vooral om transparantie. Ik vind dat iedereen zelf moet kunnen kiezen wat er op zijn of haar bord ligt. En daarvoor heb je duidelijke informatie nodig.

Daarom ben ik benieuwd.

Vind jij dat je altijd moet kunnen zien wat er met je eten is gebeurd?