Wat is karma?
‘Karma komt nog wel.’ Het klinkt heerlijk als iemand zich echt onmogelijk heeft gedragen. Alsof het universum ergens een lijstje bijhoudt en denkt: wacht maar, jij bent straks aan de beurt.
Maar is dat eigenlijk wel wat karma betekent? Of hebben we van een oud begrip vooral een lekker zinnetje gemaakt voor wanneer iemand zijn verdiende loon krijgt?
Ik wilde daar toch iets meer van weten. Niet helemaal toevallig, met een website die Happy Karma heet. Haha.
Wat betekent karma eigenlijk?
Het woord karma komt uit het Sanskriet en betekent ‘handeling’ of ‘daad’. Het gaat dus over wat je doet en de gevolgen daarvan. Het begrip heeft een lange geschiedenis in Indiase religieuze en filosofische tradities. Er is niet één uitleg waar iedereen het precies over eens is.
In het hindoeïsme wordt karma verbonden met de gevolgen van gedachten, woorden en daden, en met de kringloop van wedergeboorte. Die gevolgen hoeven volgens die tradities niet meteen zichtbaar te worden. De Hindu American Foundation legt die samenhang uit.
In het boeddhisme ligt een belangrijk accent op de bedoeling achter je handelen. In een vroege boeddhistische tekst wordt karma juist omschreven vanuit intentie: wat je bewust doet, zegt en denkt. Je kunt daar meer over lezen bij Access to Insight.
Is karma dan een soort straf?
Dat is de versie die we vaak in het dagelijks leven gebruiken. Iemand doet onaardig, struikelt even later over zijn eigen tas en hup: karma.
Alleen maakt dat er wel een heel simpel rekensommetje van. Alsof één nare opmerking automatisch één lekke band oplevert. Zo kun je niet vaststellen waarom iets gebeurt.
De religieuze ideeën over karma gaan veel verder dan dat. Ze draaien om handelen, gevolgen en bevrijding uit de kringloop van wedergeboorte. Hoe dat precies wordt uitgelegd, verschilt per traditie en stroming.
Zelf vind ik de vraag ‘wat breng ik met mijn gedrag teweeg?’ interessanter dan wachten tot iemand anders een rekening van het universum krijgt.
En als goede mensen nare dingen meemaken?
Dan is ‘zal wel karma zijn’ wel een heel harde reactie. Je kunt uit iemands verdriet, ziekte of pech niet afleiden dat diegene iets verkeerd heeft gedaan.
Ook in een vroege boeddhistische tekst, de Sivaka Sutta, wordt de gedachte afgewezen dat alles wat iemand ervaart volledig door vroegere handelingen komt. Er worden ook andere oorzaken voor pijn genoemd.
Voor mij is dat een belangrijke grens. Nadenken over je eigen keuzes kan waardevol zijn. Iemand anders vertellen dat die zijn ellende heeft verdiend, helpt niemand.
Hoe ziet karma eruit in het dagelijks leven?
Als je het even heel praktisch maakt, zie je hoe gedrag kan doorwerken. Een scherpe opmerking kan een gesprek laten ontsporen. Echt luisteren kan juist ruimte geven. En als je eerlijk bent over een fout, kan dat helpen om vertrouwen te herstellen.
Dat is een alledaags voorbeeld van oorzaak en gevolg. Het bewijst geen kosmische wet en is ook niet de volledige religieuze betekenis van karma. Maar het maakt wel voelbaar dat wat je doet iets in beweging kan zetten.
Je hebt alleen nooit alle gevolgen in de hand. Je kunt vriendelijk zijn en toch een bot antwoord krijgen. Je kunt je best doen en alsnog teleurgesteld raken. Een goede daad is geen bestelling waarbij je automatisch iets moois terugbezorgd krijgt.
Kun je bewust voor goed karma kiezen?
Je kunt in ieder geval bewuster kiezen hoe je wilt handelen. Even ademhalen voordat je reageert. Sorry zeggen zonder er meteen een ‘maar’ achteraan te plakken. Iemand helpen zonder alvast uit te rekenen wat het jou oplevert.
In hindoeïstische uitleg speelt handelen zonder gehechtheid aan de beloning ook een rol. De Hindu American Foundation schrijft daar meer over.
En nee, je hoeft daarvoor niet de hele dag alleen maar mooie gedachten te hebben. Een boze gedachte die ineens opkomt, is iets anders dan bewust besluiten iemand pijn te doen. Je mag mens zijn. Met irritaties, een kort lontje en dagen waarop het allemaal even niet lukt.
Wat betekent karma voor mij?
Ik zie het graag als een uitnodiging om wat bewuster te leven. Niet voortdurend kijken wie wat terugkrijgt, maar af en toe bij mezelf nagaan: waarom doe ik dit? Komt het uit aandacht, angst, boosheid of de behoefte om gezien te worden?
De religieuze ideeën over karma en wedergeboorte zijn geloofsopvattingen. Er is geen wetenschappelijk aangetoonde morele boekhouding die ervoor zorgt dat iedereen precies krijgt wat hij verdient.
Maar mijn keuzes doen er wel toe. Voor anderen, voor de sfeer die ik meehelp maken en voor de gewoontes die ik in mezelf oefen.
Misschien begint happy karma gewoon daar. Een beetje meer aandacht. Een beetje minder op de automatische piloot. En af en toe iets aardigs doen zonder dat er iemand meekijkt. 💖